تنظیم اظهارنامه، دادخواست،لایحه و شکواییه

اظهارنامه چیست؟

اظهارنامه روشی قانونی جهت اعلام و مطالبه حقوق است. بنابر ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی هر کس می‌تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق و حقوق خود را به وسیله اظهارنامه از دیگری درخواست نماید به شرط اینکه زمان مطالبه رسیده باشد. از اینرو اظهارنامه در مسائل یا دعاوی حقوقی وسیله ایست برای بیان اظهارات خود به طرف مقابل. چون اظهارنامه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در ایران به مخاطب ابلاغ می‌شود بنابراین امکان طرح دعوی بر اساس آن وجود دارد. مثلاً اگر کسی خواهان حق خود باشد (پیش از طرح دعوی قضایی)، می‌تواند اجرا یا استیفای حق خود را به‌وسیله اظهارنامه از طرف مقابل بخواهد و در صورت عدم انجام آن اقدام به طرح دعوی کند. نکته قابل اهمیت در اظهارنامه نبودن محدودیت در زمان تقدیم آن است به عبارت دیگر هر زمان که خواهان اراده کند می‌تواند اظهارنامه را بفرستد. عموماً از اظهارنامه قبل از طرح دعوای اصلی استفاده می‌شود.

نکته حائز اهمیت این است که در تنظیم متن اظهارنامه باید مهارت و تخصص کافی را داشت چرا که در بسیاری مواقع افراد به دلیل نداشتن تبحر کافی مطالبی را در اظهارنامه به مخاطب خود بیان میکنند که از همان مطالب در دادگاه بر علیه آنها استفاده می شود و یا اینکه در زمانیکه به شما اظهارنامه ای ارسال می شود در تنظیم پاسخ آن باید دقت زیادی داشته باشید و در به کار بردن کلمات و عبارات بسیار محتاط باشید که استفاده از حتی یک کلمه نا به جا در موارد بسیاری سرنوشت پرونده را بر علیه فرد ذیحق رقم زده است  لذا پیشنهاد می شود حتما در تنظیم این متون از تجربه و دانش وکلای با تجربه دادگستری استفاده کنید .

دادخواست چیست؟

دادخواست وسیله رسمی احقاق حق است که از طریق مراجعه به دادگاه‌ها صورت می‌گیرد.  بر اساس ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی مدنی، شروع رسیدگی در دادگاه با تقدیم دادخواست می باشد . بنابراین، برای شروع فرآیند قانونی، دادخواست باید به دفتر دادگاه صالح ارسال شود لیکن امروزه متقاضیان با  مراجعه دفاتر خدمات قضائی دادخواست خود را به صورت الکترونیکی ثبت و به دادگاه صالح ارسال می کنند و دیگر برای ثبت دادخواست نیازی به مراجعه حضوری به دادگاه ها نیست . از آنجایی که دادخواست یکی از اسناد حیاتی و اساسی در دعاوی حقوقی می باشد و در تمامی مراحل تنظیم آن از مشخص کردن دقیق طرف دعوی ، تعیین دقیق خواسته و منجز نمودن آن ، پیوست نمودن ضمائمی که می تواند در تصمیم دادگاه تاثیر گذار باشد و نحوه نگارش متن دادخواست و تفهیم کامل موضوع به دادگاه همگی نیازمند تبحر ، تخصص ، دانش و تجربه می باشند و امروزه بسیاری از دعاوی علیرغم پرداخت هزینه های دادرسی ، صرف زمان برای ثبت و ارسال و انتظار تا رسیدن روز جلسه رسیدگی، در نهایت به دلیل عدم تنظیم توسط فرد متخصص به جهت داشتن ایرادات شکلی از جمله قرارندادن یکی دیگر از ذینفعان به عنوان طرف دعوی ، منجز نبودن یا اشتباه در طرح خواسته ، پیوست نکردن یک مدرک که مستند اصلی دعوی است به داخواست و ….. منجر به صدور آرایی به علیه خواهان  می شود.

لذا توصیه می شود حتی اگر هزینه گرفتن وکیل برای پیگیری پرونده خود را ندارید  برای تنظیم دادخواست حتما از تجربیات و تخصص وکیل دادگستری استفاده کنید تا با قدم محکم و کاملا حقوقی دعوای خود را آغاز کنید.

انواع دادخواست :   

دادخواست بدوی : دعوی با ارائه این دادخواست شروع می شود که به آن دادخواست اصلی نیز می گوید و در موضوعات متفاوتی از قبیل دعاوی ملکی ، دعاوی خانواده ، دعاوی اسناد تجاری و …. مطرح می شود .

دادخواست طاری: هر دادخواستی که در جریان دعاوی اقامه شده، تقدیم گردد و دارای وحدت منشا یا ارتباط کامل با دعوای اصلی باشد، دادخواست طاری محسوب می‌شود که انواع ان عبارتند از:

الف- دادخواست اضافی: دادخواستی است که به وسیله ی آن خواهان در ضمن رسیدگی ،دعوای دیگری علاوه بر دعوای قبلی مطرح کند.

ب- دادخواست متقابل: دادخواستی است که به وسیله ی آن خوانده اصلی در مقام دفاع ازخود علیه خواهان اصلی اقامه می کند.

ج- داخواست جلب ثالث: دادخواستی است که شخص ثالثی به خواست یکی از دو طرف دعوا (خواهان و خوانده) به دادرسی جلب می گردد.

د- دادخواست ورود ثالث:  دادخواستی است که به وسیله آن شخص ثالثی که مدعی حقی برای خود یا برای تقویت یکی از اطراف دعوا (خواهان یا خوانده) است، وارد دادرسی می‌شود.

لایحه چیست؟

لایحه به نوشته مکتوبی گفته می شود که هر یک از طرفین دعوا اعم از خواهان یا خوانده دعوی می توانند در طول دادرسی و تا قبل از ختم دادرسی آن را تهیه و تنظیم کنند و بوسیله آن ، همه مطالبی را که می خواهند ، به اطلاع دادگاه برسانند . اطلاعاتی که در لایحه آورده می شود، پیرامون دعواست و در واقع ، به این منظور لایحه نوشته می شود که اگر مطالبی علاوه بر آنچه که در دادخواست قید شده وجود داشته باشد که ضروریست دادگاه از آن مطلع شود ، طی لایحه تنظیم و به دادگاه تقدیم می گردد .

نحوه نگارش لایحه نقش مهمی در سرنوشت دعوی ایفا می کند ؛ چرا که مستند بودن و مستدل بودن جزییات ذکر شده در لایحه ، اصولا تاثیر زیادی بر فرایند صدور حکم دادگاه خواهد داشت . بنابراین هر چند دفاع شفاهی در دادگاه و بیان جزییات مطالب نزد قاضی دادگاه از اهمیت بسزایی برخوردار است ، اما در برخی موارد ، همچون زمانی که شخص در جلسه دادگاه مطالبی را فراموش کرده یا به صورت نامناسب آنها را بیان کرده باشد ، با نگارش یک لایحه قضایی دقیق می تواند آن ضعف را جبران کند .بنابراین لایحه ابزار قانونی مناسبی است که به قاضی نیز این فرصت را می دهد که با توجه به متن ارائه شده ، رای شایسته صادر کند.